مقالات حقوقی

مسئولیت قراردادی

الزام آور بودن قراردادها که در مقالات پیشین با عنوان های اصول حاکم بر قراردادها و تعریف و اقسام عقد ارائه شد موجب ایجاد مسئولیت قراردادی می شود . مطابق ماده ۲۲۱ قانون مدنی  اگر کسی اقدام به تعهدی نماید که از انجام امری خودداری کرده و یا تعهد به انجام آن نماید، در صورت تخلف مسئول جبران خسارت طرف مقابل است، مشروط بر آن که جبران خسارت تصریح شده و یا تعهد عرفاً به منزله تصریح باشد و یا بر حسب قانون موجب ضمان باشد.

بهتر است بخوانید : تعریف و اقسام  عقد 

مسئولیت قراردادی در چه صورتی جبران خسارت از طرف متعهد را ایجاد می کند :

– وجود رابطه قراردادی :

نخستین شرط جبران خسارت و سئولیت قراردادی وجود رابطه صحیح و نافذ قراردادی است چرا که تا زمانی که عقدی ایجاد نشده باشد، مسئولیت و جبران خسارتی به دنبال نخواهد داشت.

–  سررسید موعد اجرای تعهد :

چنانچه موعد اجرای تعهد به لحاظ عرفی و یا مفاد مندرج در قرارداد سر رسیده باشد و متعهد به نعهدات خود عمل نکرده باشد مسئول جبران خسارت وارد شده و طرف معامله خواهد بود. مبنای این شرط ماده ۲۲۶ ثقانون مدنی است که مقرر می دارد : « در مورد عدم ایفای تعهدات از طرف یکی از متعاملین، طرف دیگر نمی تواند ادعای خسارت بنماید مگر اینکه برای ایفای تعهدات مدت معینی مقرر شده و مدت مزبور منقضی شده باشد، و اگر برای ایفای تعهد، مدتی مقرر نبوده، طرف وقتی می تواند ادعای خسارت نماید که اختیار موقع انجام با او بوده و ثابت نماید که انجام تعهد را مطالبه کرده است. »[۱]

لذا با استناد به ماده فوق چنانچه برای انجام تعهد در عقد مدت تعیین شده باشد : شروع جبران خسارت در صورت عدم انجام تعهد از تاریخ انقضای مدت است.

اگر طلبکار مدت تعیین کرده باشد : مطالبه خسارت مشروط است بر آن که طلبکار ثابت کند که انجام تعهد را از بدهکار مطالبه کرده است و در عین حال متعهد ( بدهکار ) تعهدات مورد نظر را انجام نداده است. مچنین است اگر زمان به وسیله اشخاص ثالث تعیین شده باشد.

اگر مدت تعیین نشده باشد : اگر در قراردادی مدتی برای ایفای تعهدات تعیی نشد به منزله ی این است که متعهد به صورت عندالمطالبه تعهد به انجام مورد قرارداد کرده است و چنانچه فوراً به تعهدات عمل ننماید، مطالبه خسارت از سوی طلبکار ممکن خواهد بود.

عدم اجرای تعهد به خاطر تقصیر متعهد :

اگر عدم اجرای تعهد به واسطه ی تقصیر متعهد صورت گرفته باشد مسئول جبران خسارت خواهد بود. تقصیر متعهد بدین معنا است که متعهد با وجود این که شرایط ایفای تعهدات خود را به موجب عقود و قرارداد دارد از انجام آن به دلایل عمدی سر باز زند که در چنین شرایطی مسئول جبران ضرر وارد شده به طرف قرارداد خواهد بود.

– ایجاد ضرر و خسارت به واسطه عدم انجام تعهدات : تا زمانی که ضرر وجود نداشته باشد، جبران خسارت هم موضوعیت پیدا نمی کند. لذا یکی از شروظ تحقق مسئولیت قراردادی لزوم وجود ضرر و خسارت به واسطه ی عدم انجام تعهدات توسط متعهد است. البته باید توجه داشت ک در بعض۱ی موارد مانند اتلاف مال وجود ضرر و خسارت نیازمند اثبات به وسیله طلبکار است بنابراین تا زمانی که طلبکار وجود ضرر را ثابت نکند، حق مطالبه خسارت از متعهد را نخواهد داشت.

اما در مواردی مانند تقریر وجه التزام[۲] طلبکار برای مطالبه خسارت الزامی به اثبات وجود ضرر به واسطه عدم ایفای تعهدات متعهد را نخواهد داشت .

علاوه بر موارد ذکر شده در فوق لازم به یادآوری است که مطالبه خسارت به موجب ماده ۲۲۱ قانون مدنی مشروط است بر اینکه :

– جبران خسارت در قرارداد تصریح شده باشد.

– تعهد عرفاً به منزله تصریح جبران خسارت باشد.

– قرارداد بر حسب قانون موجب ضمان باشد.

در ادامه بخوانید : اصول حاکم بر قرارداد ها 

گردآورنده : حقوق خوانِ معراج ، خانم حدیثه شهاب 

برای درخواست وکیل در تهران با شماره تلفن ۰۹۱۲۶۰۸۹۴۱۰ تماس حاصل نمایید.

[۱] . لازم است یادآور شویم چناتچه برای ایفای تعهد مدت تعیین نشود و اختیار موقع انجام دادن تعهد نیز با طلبکار نباشد، تعهد از نوع عندالمطالبه بوده و باید فوراً اجرا شود و در صورت عدم اجرا متعهد مسئول جبران خسارت خواهد بود.

[۲] .  به موجب ماده ۲۳۰ قانون مدنی « اگر در ضمن معامله شرط شده باشد که در صورت تخلف، متخلف مبلغی به عنوان خسارت تأدیه نماید، حاکم نمی تواند او را به بیشتر یا کمتر از آنچه که ملزم شده است محکوم کند. » ماده فوق اشاره به وجه التزام دارد که می تواند کمتر یا بیشتر از خسارت واقعی بوده و در هر صورت دادگاه تابع تراضی طرفین است.

برچسب ها

نوشته های مشابه

بستن
بستن