چکخیانت در امانت

مجازات خیانت در امانت چک

 

مجازات خیانت در امانت چک

چک امانتی مقوله ای می باشد که اخیراً و بیش از هر زمان دیگری رواج یافته است. چک امانتی مفهومی است در عین حال با ظاهری موجه اما از درون تماماً زیر سوال می باشد. در معاملات و روابط اقتصادی که اقشار مختلف مردم برقرار می نمایند چک امانتی را وسیله ای می دانند که جایگزین چک تضمینی گردیده است و بدنبال اصلاح قانون چک در سال ۱۳۷۲ دیگر بعنوان تضمین یا بابت ضمانت اندک اندک از چک های صادره زدوده شده و بجای آن چک امانتی که با قانون اصلاحی ۱۳۷۲ تعارضی نداشته باشد مورد استفاده قرار گرفته است. آیا واقعاً چک امانتی می تواند مقوله ای موجه و قابل قبول باشد؟ آیا چک امانتی همان چک بلامحل نیست؟ امانتی بودن چک یعنی چه و اصولاً چه توجیهی برای بلامحل بودن آن می باشد؟

آنچه که بعنوان چک امانتی مورد حکم یا مستند محاکم یا متهمین صادر کننده چک بلامحل قرار می گیرد واقعاً چک امانتی نیست بلکه اینگونه چک ها را باید چک های بلامحل امانتی تلقی کرد

برای درخواست وکیل در تهران با شماره تلفن ۰۹۱۲۶۰۸۹۴۱۰ تماس حاصل نمایید
خیانت در امانت چک در قانون

جرم خیانت در امانت مانند جرایمی چون قتل ، سرقت ، کلاهبرداری از گذشته های دور وچود داشته است و احادیث و دستورات زیادی از بزرگان دین در باره امانت داری وجود دارد.

خداوند در آیه۳۷ سوره انفال مردم را به رسانیدن امانت ها به صاحبان آنها امر فرموده است:

ان الله یامرکم ان تودوا الامانات الی اهلهاخیانت در امانت در قانون مجازات اسلامی
چک

ماده ۶۷۴ قانون مجازات اسلامی مقرر داشته است :

هرگاه اموال منقول یا غیر منقول یا نوشته هایی از قبل سفته و چک و قبض و نظایر آن به عنوان اجاره یا امانت یا رهن یا برای وکالت یا هرکار با اجرت یا بی اجرت به کسی داده شده و بنابراین بوده است که اشیاء مذکور مسترد گردد یا به مصرف معینی برسد و شخصی که آن اشیاء نزد او بوده انها را به ضرر مالکین یا متصرفین آنها استعمال یا تصاحب یا تلف یا مفقود ننماید ،به حبس از۶ماه تا ۳ سال محکوم خواهد شد.

شرایط سپردن مال امانی

برای تحقق جرم خیانت در امانت ،مال امانی باید توسط مالک یا متصرف قانونی به امین سپرده شود.

همچنین سپردن مال باید از راه های قانونی صورت گرفته باشد پس اگر سارق مال مسروقه را نزد دیگری به امانت گذارد و امین به جای بازگردان مال آن را به ضرر سارق به صاحب اصلی کالا یا دولت بدهد یا اصلاَ از آن به نفع خود استفاده نماید ،مرتکب جرم خیانت در امانت نشده است.
حقوق

سئوالی که در اینجا پیش می آید آن است که اگر دو نفر به طور شراکتی مالک مال مشاعی باشند و یکی از آنها که مال به امانت به او سپرده شده آن را به نفع خود تصاحب کند قابل تعقیب است ؟ پاسخ این است که:

فرض کنید عده ای یک قطعه زمین را مشاعاَ شریک هستند و تمام شرکا مال را به امانت به یک نفر از میان خودشان می سپارند ولی او آن مال را به نفع خود تصاحب کرده و می فروشد یا به اجاره واگذار می کند . در اینجا دو نظر وجود دارد:

عده ای از علمای حقوق اعتقاد دارند که در اینجا جرمی محقق نمی شود زیرا هر جزء از مال مشاع متعلق به کلیه شرکا از جمله همین شریک است.

عده ای هم اعتقاد دارند که این شخص مالک تمام مال نبوده و اقدامات او فقط به اندازه سهم اش صحیح است و اقدام او نسبت به سایرین ،عملی مجرمانه محسوب می شود.

فردی چکی را نزد دیگری می سپارد و امین چک را به دیگری منتقل می نماید. صادر کننده چک بر علیه امین شکایت خیانت در امانت می کند و امین محکوم می شود و سپس دارنده چک بر علیه صادر کننده شکایت میکند. آیا با توجه به مراتب فوق صادرکننده را میتوان محکوم نمود؟ ( اعم از کیفری و حقوقی )

امین حق واگذاری چک مورد امانت را به دیگری ندارد و در صورت واگذاری آن مرتکب جرم خیانت در امانت می شود . ماده ۱۴ قانون صدور چک صادر کننده را در صورتی قابل مجازات می داند که او نتواند ادعای امانی بودن چک را ثابت کند بنابر مراتب ، در فرض سوال که امانی بودن چک ثابت می باشد صادرکننده قابل مجازات نیست زیرا انتقال آن منطبق با قانون و مورد حمایت نبوده است و از لحاظ مدنی هم مدیون محسوب نمی شود.

چنانچه از سوی چک وعده داری مثلا به تاریخ ۹۰/۱/۱ صادر گردیده اما طی یک توافق کتبی یا شفاهی فیمابین صادرکننده و دارنده چک ، قرار بر این بوده است که چک در تاریخ ۹۰/۳/۱ برای وصول به بانک ارایه گردد و علی رغم قرار قبلی ، دارنده چک پیش از تاریخ موعود به بانک مراجعه و به علت عدم موجودی در حساب گواهی عدم پرداخت دریافت شود و نسبت به تنظیم شکایت کیفری اقدام گردد. آیا اقدام دارنده چک ،خیانت در امانت محسوب میشود یا خیر؟

عمل صادر کننده در برگشت چک و تقدیم شکایت کیفری فاقد وصف جزایی می باشد همانگونه که وقتی چکی ابتدا به ساکن به صورت وعده دار صادر میشود این عمل تلویحا توافقی است بین طرفین تا دارنده صرفا در تاریخ سر رسید به بانک مراجعه کند در حالی که عملا دارنده چک می تواند پیش از سر رسید مراجعه نموده و حتی با گرفتن گواهی عدم پرداخت علیه صادر کننده به عنوان صدور چک وعده دار شکایت نماید ، در حالی که این اقدام به عنوان جرم خیانت در امانت شناخته نمی شود چون این حقی است که با توجه به تعریف چک ، قانون صدور چک ، به دارنده می دهد.

با توجه به ماده ۳ مکرر الحاقی ، چک فقط در تاریخ مندرج در آن و یا پس از آن تاریخ قابل وصول است . بنابراین اگر توافق طرفین برعدم وصول آن قبل از سر رسید باشد اصولا امکان دریافت وجه آن وجود ندارد و ارتکاب بزه خیانت در امانت محال است . اما اگر چکی به تاریخ روز صادر شود ولی طرفین توافق نمایند دارنده پس از مدتی از تاریخ صدور برای دریافت آن مراجعه نماید لکن برخلاف آن عمل کند چنین عملی خیانت در امانت است .

مادۀ ۶۷۴ قانون مجازات اسلامی

در مادۀ ۶۷۴ قانون مجازات اسلامی به چک و امانت اشاره شده است. اما هیچ دلیلی وجود ندارد که منظور ماده چکی باشد که حتماً امضا نیز گردیده باشد. مادۀ ۶۷۴ شامل چک هایی است که ممکن است امضا نشده باشد اما در یک رابطۀ امانی سپرده شده باشند. مثلاً شخصی که قصد مسافرت دارد دسته چک خود را که امضا نگردیده نزد دیگری به امانت می گذارد.

شخصی که چکی را در وجه حامل یا شخصی معین صادر و امضا نماید وآن را به ذینفع تسلیم دارد در واقع و به حکم مادۀ ۳قانون صدور چک که اعلام می دارد صادر کنندۀ چک در تاریخ مندرج درچک باید مبلغ چک را در حساب بانکی داشته باشد وجهی را به گیرندۀ چک پرداخت نموده است که هدف او امانت نبوده زیرا نیازی به این کار لغو نمی باشد. در مادۀ ۶۷۴ برای اینکه جرم خیانت در امانت تحقق پیدا کند چند عنصر با هم مجموع بوده و باید و مجموعاً نیز وجود یابند. در مادۀ مذکور شرط تحقق خیانت در امانت ایراد ضرر به مالک یا متصرف عنوان گردیده است. سؤال این است: در مورد چکی که ادعای امانتی بودن آن می شود عنصر ضرر به مالک چگونه است؟ و اصولاً مالک چه کسی است؟ صادر کننده یا دریافت کنندۀ چک؟

شخصی که چکی را صادر می کند و اغلب نیز در وجه حامل صادر می کند به معنای آن است که مبلغ چک را بعنوان قسمتی از مال خود به دارنده و حامل چک پرداخت نموده است پس نمی تواند ضمن امضای چک و تسلیم آن به حامل شرط کند که حامل مالک آن نباشد مگر آنکه بعنوان قرض بوده که باز هم وجود محل ضروری است. علاوه بر این قرض نیز تابع عقد خاصی است و رابطه ای قراردادی بر آن حاکم است نه امانت صرف. حال چنانچه حامل چک را به بانک برده و گواهینامه عدم پرداخت بر آن الصاق نماید آیا می توان تصور کرد که ضرری به صادر کننده وارد شده است؟ در حالیکه صادر کننده در هنگام امضای چک و برابر مادۀ …. قانون صدور چک مبلغ مندرج در چک را پرداخت نموده است.

برای درخواست وکیل در تهران با شماره تلفن ۰۹۱۲۶۰۸۹۴۱۰ تماس حاصل نمایید

وکیل مشاوره حقوقی

 

حتما بخوانید :

خیانت در امانت

برچسب ها

نوشته های مشابه

بستن
بستن