مقالات حقوقی

قرارداد رحم اجاره ای

وفق ماده ۱۸۳ قانون مدنی:« عقد عبارت است از اینکه یک یا چند نفر در مقابل یک یا چند نفر دیگر تعهد بر امری نمایند و مورد قبول آنها باشد. » بر این اساس می توان گفت در هر عقد و قراردادی تعهداتی وجود دارد که طرفین عقد را ملزم به رعایت مفاد آن می نماید. در تعریف قرارداد رحم اجاره ای آمده است : « قراردادی که طبق آن زن توافق می کند تا با استفاده از روشهای کمکی تولید مثل و با استفاده از اسپرم و تخمک والدین که در رحم زن شرعی و قانونی زوج و یا محیط آزمایشگاه بارور شده و به جنین تبدیل شده، باردار گردد و پس از سپری شدن مدت حمل و وضع آن، کودک متولّد شده را به زوج طرف توافق تحویل دهد. در مقابل، والدین طفل نیز متعهد می شوند که بسته به نوع قرارداد ( معوض یا غیر معوض )، حسب مورد نسبت به ایفای تعهدات مربوطه و یا پرداخت هزینه ها و حق الزحمه مادر جانشین مبادرت ورزند. »

شرایط صحت قرارداد رحم اجاره ای :

* قصد و رضای طرفین ( قصد و رضا در هر عقد و قراردادی لازم و ملزوم یکدیگر است. قرارداد رحم اجاره ای هم مستثناء از این قاعده نبوده و طرفین در زمان انعقاد عقد رحم اجاره ای باید قصد و رضای کامل داشته باشند. )

* اهلیت طرفین ( در هر عقد و قراردادی متعاملین باید دارای اهلیت باشند. ملاک اهلیت به موجب ماده ۲۱۱ قانون مدنی وجود عقل، بلوغ و رشد در هریک از متعاملین می باشد. درباره قرارداد رحم اجاره ای علاوه بر موارد تصریح شده در ماده ۲۱۱، ناباروری زوجین متقاضی، باردار شدن مادر جانشین و رضایت همسر وی در صورت متاهل بودن نیز جزء مواردی است که از شرایط صحت عقد محسوب می شود. )

* معین بودن موضوع مورد معامله ( براساس ماده ۲۱۴ قانون مدنی : « مورد معامله یا باید مال باشد یا عملی که هریک از متعاملین، تعهد تسلیم یا ایفای آن را می کنند. » بدین ترتیب در قرارداد رحم اجاره ای موضوع تعهد انجام عملی است که هریک از متعاملین ملزم به انجام آن هستند. تعهدات مذکور شامل تعهدات والدین متقاضی و تعهدات مادر جانشین می باشد.

والدین متقاضی بسته به نوع قراردادی که جهت استفاده از رحم جایگزین منعقد می نمایند تعهدات متفاوتی دارند. اگر قرارداد بین آن‌ها دوستانه باشد[۱] والدین صرفاً نسبت ملزم به پرداخت هزینه‌های غذا و درمان بانوی صاحب رحم هستند و اگر قرارداد از نوع تجاری و معوض باشد[۲]، تعهدات والدین ناظر به پرداخت مبلغ مورد توافق به مادر جانشین طبق قرارداد است. به نظر می رسد که مبنای پول پرداختی به مادر جایگزین در قراردادهای دوستانه از نوع مصالحه و برمبنای گذشت و توافق بین طرفین است اما در قراردادهای معوض ریشه قراردادی دارد.

تعهدات مادر جانشین ناظر به پذیرش جنین و نگهداری آن در رحم خود و پروراندن آن در طول مدت حاملگی و تولد فرزند است و در نهایت سپردن طفل به والدین اصلی. لذا موضوع تعهدات مادر جانشین در قرارداد های رحم اجاره ای انجام کار یا عملی است که پذیرفته است. )

طرفین در قرارداد رحم اجاره ای :

در قراردادهای رحم اجاره ای بانوی جانشین و زوجین نابارور طرفین قرارداد محسوب می شود اما از آن جایی که این قبیل قراردادها از اهمیت ویژه ای برخوردار هستند یک قرارداد ساده دو طرفه محسوب نمی شوند، بلکه سایر اشخاص نیز در آن دخیل و به نحوی با آن درگیر هستند به نحوی که باید در رابطه با انجام تعهدات مندرج در قرارداد با آن ها هماهنگی به عمل آید.

* زوجین نابارور : زن و شوهری که به خاطر بچه دار شدن، تصمیم به انعقاد قرارداد گرفته و براساس آن انجام تعهداتی را عهده دار می شوند.

* بانوی جانشین : زنی که انعقاد قرارداد را پذیرفته و به موجب آن متعهد می شود جنین را حمل و به دنیا آورد و به محض تولد طفل را به زوج نابارور تسلیم کند.

* شوهر بانوی جایگزین : اگر مادر جایگزین متاهل باشد، همسر وی بعد از زوجین نابارور و بانوی جانشین نقش بسزایی را در این گونه قرارداد ها ایفا می کند. چرا که بارداری علاوه بر اینکه آزادی های مادر را تا حدی تحت تاثیر قرار می دهد، محدودیت هایی را نیز برای همسر به دنبال دارد از این رو اجازه شوهر بانوی داوطلب اجاره رحم برای انعقاد قرارداد رحم جایگزین لازم و ضروری است.

*بیمارستان محل تولد طفل : بیمارستانی که قرار است طفل در آنجا متولد شود شخص حقوقی به شمار میرود که میتوان با اجازه قبلی جهت به دنیا آوردن فرزند ناشی از قرارداد رحم جایگزین، به دلیل مسائلی چون عدم پذیرش بیمارستان جهت کمک در امر تولد حاصل از این عمل به دلیل برخی حساسیت‌های موجود، مثل درج نام پدر و مادر واقعی طفل در گواهی تولد بچه، با آن توافق حاصل نمود.

گردآورنده : حقوق خوانِ معراج ؛ خانم حدیثه شهاب

برای درخواست وکیل در تهران  با شماره تلفن ۰۹۱۲۶۰۸۹۴۱۰ تماس حاصل نمایید.

۱] . در قراردادهای دوستانه، بانوی جانشین مبلغی به عنوان عوض تعهدات خود از زوجین متقاضی دریافت نمیکند و معمولاً زوجین متقاضی زنی از بستگان نزدیک خود را جهت قبول این عمل برمیگزینند و بانوی جانشین نیز اغلب به دلیل انگیزه‌های نوع دوستانه تن به این کار میدهد.

[۲] . قراردادهای تجاری در مقابل قراردادهای دوستانه بوده و به قراردادهایی اطلاق دارد که زوجین متقاضی بچه، با انعقاد قرارداد رحم جایگزین و در ازای این عمل،  مبلغی را با توافق بانوی جانشین به ایشان می پردازند که این مبلغ عوض تعهدات بانوی جانشین تلقی میگردد.

برچسب ها

نوشته های مشابه

همچنین ببینید

بستن
بستن
بستن