مقالات حقوقی

عقد بیع

عقد بیع از مهم ترین عقود معین بوده که بیشترین کاربرد را در روابط بین افراد دارد. عقد بیع از جمله عقود تملیکی[۱]، رضایی[۲] و معوض[۳] و لازم[۴] است که به موجب آن شخص، مالی را در ازای مال دیگر به شخص دیگری واگذار می‌کند، به این صورت که مالک مال، یعنی بایع (فروشنده) در ازای دریافت ثمن (پول)، مالیکت مال خود را به شخص دیگر، یعنی خریدار واگذار می‌کند و متقابلاً خریدار نیز با دریافت مبیع (مال) از بایع، ثمن معامله را به وی پرداخت می کند. ماده ۳۳۸ قانون مدنی نیز در تعریف عقد بیع اشعار می دارد : « عقد بیع عبارت است از تملیک عین به عوض معلوم»

بهتر است بخوانید : عقد معاوضه 

ارکان عقد بیع :

ارکان عقد بیع عبارت از ( ایجاب و قبول، متبایعین ، مبیع و ثمن ) است.

۱- ایجاب و قبول :

اولین رکن در هر عقد و قراردادی قصد و اراده طرفین و بیان آن توسط این دو در قرارداد است که باید به نحوی اعلام شود تا بیانگر ایجاب و قبول باشد. اعلام و بیان اراده ممکن است با لفظ، اشاره ویا نوشتن انجام گیرد. به عنوان مثال زمانی که شخصی برای وسیله نقلیه خود آگهی فروش می زند، ایجاب به فروش اتومبیل خود داشته و شخص دیگری که به عنوان خریدار پیشنهاد فروشنده را می پذیرد اعلام قبول کرده است.

 شرایط ایجاب و قبول :

– ایجاب دهنده باید دارای اهلیت بوده و چنانچه تا قبل از اینکه ایجاب مورد قبول واقع شود، ایجاب دهنده اهلیت خود را به واسطه جنون یا سفه از دست بدهد، ایجاب او دیگر معتبر نخواهد بود.

–  ایجاب باید صریح، معلوم و مشخص باشد. بدین شکل که هر دو طرف باید بدانند که نوع عقد و موضوع قرارداد چیست.

– مستفاد از ماده ۱۰۶۵ قانون مدنی توالی عرفی بین ایجاب و قبول شرط صحت عقد است. یعنی باید ایجاب و قبول پی در پی و پشت سرهم واقع گردد .

۲- متبایعین :

منظور از متبایعین در عقد بیع طرفین قرارداد ( فروشنده و خریدار ) هستند. برای صحت معاملات لازم است که متبایعین شرایط زیر را دارا باشند.

شرایط متبایعین :

– قصد و رضای طرفین عقد بیع، مبنای حقوقی لزوم قصد و رضا برای صحت عقد علاوه بر ماده ۱۹۰ قانون مدنی، ماده ۱۹۱ همین قانون است که مقرر می دارد : « عقد محقق می شود به قصد انشا به شرط مقرون بودن به چیزی که دلالت بر قصد کند. » در نتیجه در می یابیم نه تنها معامله در حالت مستی، بی هوشی، خواب و هر آنچه دلالت بر فقدان قصد کند سبب بطلان عقد می شود بلکه صحت عقد موقوف به قصد و رضای هر دو طرف عقد است و رضای یکی از آن ها برای صحت عقد کافی نیست.

– اهلیت طرفین، براساس ماده ۲۱۰[۵] و ۲۱۱[۶] قانون مدنی متعاملین باید برای معامله اهلیت( صلاحیت اداره اموال خود) داشته باشند، یعنی باید عاقل و بالغ و رشید باشند.

۳- مبیع :

مال مورد معامله را که فروشنده به خریدار تملیک می کند را مبیع گویند.

 شرایط مبیع :

– مبیع باید ملک بایع باشد در غیر این صورت مستفاد از ماده ۳۵۲ قانون مدنی بیع فضولی بوده و نافذ نیست مگر بعد از اجازه مالک

– مبیع باید قابل خرید و فروش بوده و بیع چیزی که خرید و فروش آن قانوناً ممنوع باشد باطل است. مانند خرید و فروش اسلحه یا مواد مخدر و یا بیع مال وقف[۷]

– مبیع باید مالیت داشته باشد یعنی باید در دید عرف ارزش اقتصادی نسبی داشته باشد. بنابراین اگر تنها برای طرفین عقد ارزش اقتصادی داشته باشد ( مانند یادگاری های خانوادگی ) کافی است.

– بایع باید در هنگام عقد قدرت تسلیم مبیع را داشته باشد، در غیر این صورت بیع باطل است، مگر اینکه مشتری خود قادر بر تسلیم باشد.

۴- ثمن : 

ثمن پول یا مالی است که خریدار در مقابل مبیع به فروشنده می پردازد.

* مشتری باید ثمن را در موعد و بر طبق شرایطی که در عقد بیع مقرر شده است، تأدیه نماید و برای ثمن لازم است که جنبه مالی داشته و زمان و مکان تأدیه ثمن ممکن است تابع قرارداد و یا بر اساس عرف باشد.

در ادامه بخوانید :شرایط صحت عقد 

                        عیب در مبیع 

گردآورنده : حقوق خوانِ معراج ، خانم حدیثه شهاب

برای درخواست وکیل در تهران  با شماره تلفن ۰۹۱۲۶۰۸۹۴۱۰ تماس حاصل نمایید.

[۱] . منظور از تملیکی بودن عقد بیع این است که انتقال مبیع به خریدار و ثمن به فروشنده صورت می گیرد.

[۲] . « پس از توافق بایع و مشتری در مبیع و قیمت آن، عقد بیع به ایجاب و قبول واقع می شود » ( ماده ۳۳۹ ق.م )

[۳] . عقود معوض بدین جهت اینچنین نام گذاری شده که در آن مبیع و ثمن در مقابل یکدیگر قرار می گیرند، به عبارت ساده تر در عقد بیع مالی با مال دیگر مبادله می شود، و همین امر وجه اختلاف این عقود با عقود غیرمعوض و رایگان می باشد.

[۴] . عقد لازم آن است که هیچ یک از طرفین معامله، حق فسخ آن را نداشته باشند مگر در موارد معین. ( ماده ۱۸۵ ق.م )

[۵] . « متعاملین باید برای معامله اهلیت داشته باشند. »

[۶] . « برای اینکه متعاملین اهل محسوب شوند باید بایغ و عاقل و رشید باشند. »

[۷] . به موجب ماده ۳۴۹ قانون مدنی بیع مال وقفی صحیح نیست مگر در موردی که بین موقوف علیهم اختلاف به وجود آید به نحوی که بیم خونریزی و قتل نفس رود و یا این اختلاف منجر به خرابی مال موقوفه گردد.

برچسب ها

نوشته های مشابه

همچنین ببینید

بستن
بستن
بستن