اخبار حقوقیمقالات حقوقی

شروط ضمن عقد

هنگامی که عقد و یا قراردادی میان دو یا چند نفر منعقد می شود تعهداتی برای هریک به وجود می آورد که برخی از آن ها به موجب قانون و برخی دیگر به موجب عرف متعهد را ملزم به انجام آن ها می کند. در کنار این تعهدات ممکن است طرفین عقود بر سر موضوعی توافق کرده و آن را در قالب شروط ضمن عقد در قرارداد ذکر نمایند. شروط ضمن عقد در اصطلاح حقوقی عبارت است از شرط تعهدی تبعی که وابسته به تعهد اصلی می باشد.

بهتر است بخوانید : تعریف و اقسام عقد

اقسام شروط ضمن عقد :

به موجب ماده ۲۳۴ قانون مدنی شروط ضمن عقد بر سه قسم است :

شرط صفت ( شرط صفت در اصطلاح حقوقی عبارت است از شرط راجع به کیفیت یا کمیت مورد مطالعه . به عبارت دقیق تر اوصاف کمی و کیفی که برای مورد معامله یا موضوع عقد شرط می شود را شرط صفت گویند مانند طلا برای انگشتر که طلا بودن انگشتر موضوع اصلی قرارداد است و تخلف از این صفت سبب بطلان عقد و معامله می شود. همچنین مستفاد از مواد ۲۳۵ و ۳۳۵  قانون مدنی هرگاه در ضمن عقد شرط صفت برای موضوع معامله شرط شده و معامله عین معین باشد سپس مشخص گردد که آن صفت در مورد معامله موجود نیست  کسی که شرط به نفع او می باشد اختیار فسخ معامله را خواهد داشت. مگر اینکه قبل از فسخ وصف شرط شده حاصل شود و زیان ناشی از تخلف شرط نیز جبران گردد که در این صورت حق فسخ از بین می رود. )

– شرط نتیجه ( شرط نتیجه در اصطلاح حقوقی آن است که تحقق امری در خارج شرط شود. شرط نتیجه باید از امور اعتباری باشد که با تراضی طرفین تحقق می یابد لذا تنها شامل اعمال حقوقی اعم از عقد و ایقاع و انحلال آن ها می باشد. اما باید توجه داشت عقود و ایقاعات تشریفاتی مثل طلاق و نکاح و مانند این ها را نمی توان به عنوان شرط نتیجه قرار داد. شرط نتیجه بر خلاف سایر شروط که به موجبب ماده ۲۴۴ قانون مدن[۱]ی قابل اسقاط از طرف کسی که شرط به نفع او است می باشد، قابل اسقاط نیست. )

– شرط فعل اثباتاٌ یا نفیاً ( شرط فعل آن است که انجام فعلی ( اثباتاً ) یا عدم انجام فعلی ( نفیاً ) بر یکی از متعاملین یا بر شخص دیگری شرط شود. و چنانچه شرط در ضمن عقد، شرط فعل بوده و کسی که ملتزم به انجام شرط شده در انجام آن مرتکب تخلف شود طرف معامله می تواند به موجب ماده ۲۳۷ قانون مدنی به حاکم رجوع کرده و تقاضای اجبار به وفای شرط نماید. و چنانچه اجبار مشروط علیه « کسی که متعهد اجرای شرط می شود » برای انجام فعل شرط ممکن نبوده و از جمله اعمالی نباشد که شخص دیگری بتواند به جای او این شرط را انجام دهد، طف مقابل حق فسخ معامله را خواهد داشت. )

یک نکته:

* براساس ماده ۲۴۶ قانون مدنی در صورتی که معامله به واسطه اقاله « انحلال قرارداد با اداره و تراضی طرفین » یا فسخ « انحلال قرارداد به اراده یک طرف عقد یا شخص ثالث »  به هم بخورد، شرطی که در ضمن آن شده است باطل می شود و اگر کسی که ملزم به انجام شرط بوده است عمل به شرط کرده باشد، می تواند عوض آن را از مشروط له « کسی که شرط به نفع او می باشد » بگیرد.

شروط ضمن عقد زیر باطل و مبطل عقد است :

براساس ماده ۲۳۳ قانون مدنی شروط ذیل باطل و مبطل عقد است :

– شرط خلاف مقتضای ذات عقد :  مقتضای ذات عقد موضوع اصلی و اثری است که عقد به خاطر آن واقع می شود و لازمه ماهیت عقد است که اگر از عقد گرفته شود مفاد آنچه مورد تراضی است از بین می رود. مانند مالکیت در عقد بیع.

– شرط مجهولی که جهل به آن موجب جهل به عوضین شود : مورد معامله باید معلوم باشد و اگر شرطی که ضمن یک عقد درج می شود مجهول باشد به گونه ای که موجب جهل به عوضین[۲] گردد هم شرط و هم عقد باطل خواهد بود. لذا به عنوان مثال چنانچه متعاملین ضمن عقد بیع شرط کنند که مبلغ مال فروخته شده پس از فوت پدر خریدار پرداخت شود معامله و شرط هردو باطل است چرا زمان فوت پدر خریدار مشخص نبوده و همچنین معلوم نیست آیا در آن زمان مبلغ پرداختی ارزش مالی دارد یا خیر.

شروط ضمن عقد زیر باطل است اما مبطل عقد نیست :

به موجب ماده ۲۳۲ قانون مدنی شروط ذیل باطل است اما مبطل عقد نیست :

شرطی که انجام آن غیرمقدور باشد : خواه اینکه متعهد قدرت انجام آن را نداشته باشد و یا عرفاً هیچ شخصی توانایی انجام ددن آن را نداشته باشد.

– شرطی که در آن نفع و فایده نباشد : مانند شرط فسخ در عقد جایز. چرا که در عقد جایز طرفین می توانند هرزمان که بخواهند عقد را فسخ کنند لذا شرط فسخ در عقد جایز شرطی بی فایده و بلااثر خواهد بود.

شرطی که نامشروع باشد : منظور شرطی است که مخالف قانون امر و نظم عممی و اخلاق حسنه باشد.

در ادامه بخوانید : شرایط صحت عقد 

گردآورنده : حقوق خوانِ معراج ، خانم حدیثه شهاب

برای درخواست وکیل در تهران با شماره تلفن ۰۹۱۲۶۰۸۹۴۱۰ تماس حاصل نمایید.

 

[۱] . طرف معامله که شرط به نفع او شده می تواند از عمل به آ« شرط صرف نظر کند در این صورت مثل آن است که این شرط در معامله قید نشده باشد لکن شرط نتیجه قابل اسقاط نیست.

[۲] . برای نمونه ثمن ( مبلغ ) و خانه در عقد بیع عوضین معامله هستند.

برچسب ها

نوشته های مشابه

بستن
بستن