مقالات حقوقی

شرط الحاقی در عقد

تمامی عقود و قراردادهایی که میان افراد منعقد می شود، تعهداتی را برای متعاملین به وجود می آورد که برخی از آن ها به موجب قانون و برخی دیگر به موجب عرف متعهد را ملزم به انجام آن ها می کند. در کنار این تعهدات که انجام آن را قانون و عرف تعیین می کند ممکن است طرفین قبل، بعد و یا حین عقد بر سر موضوعی توافق کرده و آن را به عنوان شرط به عقد اضافه کنند. به شروطی که طرفین قبل از انعقاد عقد با یکدیگر توافق کرده اند شرط تبانی ، به شروطی که طرفین در حین عقد با یکدیگر توافق می کنند شروط ضمن عقد و به شروطی که طرفین بعد از عقد با یکدیگر توافق کرده و به عقد اصلی اضافه می کنند شرط الحاقی گفته می شود.

بهتر است بخوانید : عقد بیع 

شرط الحاقی در عقد :

گاهی ممکن است طرفین عقد حین انعقاد قرارداد نسبت به برخی از موضوعات قرارداد غافل ‌باشند و یا گاهی طرفین قصد دارند تعهدات ذکر شده در قرارداد سابق را با توجه به نیازها و شرایط جدید، تغییر دهند. به عبارت بهتر قصد بازنگری در عقد سابق را دارند. در چنین مواردی، متعاملین تمایل دارند این موضوعات را که جزئی از قرارداد سابق و مرتبط با آن است، به وسیله شرط به آن الحاق کرده و در واقع شرط الحاقی را جزئی از قرارداد سابق بدانند.

اما درباره ی اینکه آیا شرط الحاقی اعتبار قانونی دارد یا خیر بین فقها و حقوق دانان اختلاف نظر وجود دارد. فقهای امامیه و حقوق دانان شرط الحاقی را به جهت اتمام و زوال عقد بعد از ایجاب و قبول و عدم امکان برقراری رابطه شرطیت بعد از وقوع عقد به ایجاب و قبول باطل و بلااثر می دانند و در مقابل اکثر حقوق دانان شرط الحاقی را پذیرفته و آن را به اعتبار ماده ۱۰ قانون مدنی صحیح می دانند. به عقیده حقوق دانان اصل حاکمیت اراده و آزادی قراردادها موجب شده است تا روابط معاملاتی  اشخاص  از انعطاف  پذیری  بیشتری  برخوردار گردد.  براین اساس برای متعاملین این امکان وجود دارد که توافق های مطلوب خود را به قراردهایی که با یکدیگر منعقد می کنند پیوند زنند. از جمله این توافقات می تواند شروط الحاقی در عقد نام برد .

شرایط صحت شرط الحاقی در عقد:

 ارتباط مستقیم و محتوایی شرط الحاقی به عقد سابق

دکتر کاتوزیان در کتاب قواعد عمومی قراردها فرموده است شرط الحاقی زمانی صحیح است که مفاد توافق طرفین مستقیماً به آنچه سابقاً واقع شده است مرتبط باشد. به عنوان مثال اگر عقد بیعی منعقد شده باشد طرفین می توانند در چگونگی اجرای برخی تعهدات با یکدیگر توافق کرده و تصمیم جدیدی بگیرند اما نمی توانند عقد صلح را شرط ضمن عقد بیع کرده و به آن پیوند دهند.

– صحت عقد سابق

یکی دیگر از شروط اعتبار بازنگری و الحاق شرط به عقد سابق، صحت و درستی عقد سابق است. همچنین باید دانست شرط باید به گونه ای باشد که ماهیت قرارداد سابق را دگرگون نکرده ( مانند اینکه عقد بیع را به رهن تبدیت کند ) و یا به واسطه ی این شرط قرارداد اعتبار خود را از دست ندهد. (مانند اینکه شرط فاسدی به قرارداد سابق ملحق شود که سبب فساد عقد گردد. )

– متقلبانه نبودن قصد طرفین و عدم سوء نیت در الحاق شرط

یکی دیگر از شرایط اعتبار بازنگری و الحاق شرط به عقد سابق، متقلبانه نبودن قصد طرفین و عدم سوء نیت در الحاق شرط به عقد سابق است. به عبارت ساده تر شرط الحاقی باید در جهت اضرار به طرفین یا شخص ثالث نباشد.  به عنوان مثال اگر در اخذ به شفعه طرفین بعد از عقد ثمن معامله را کاهش دهند، مدلول عقد تغییر کرده و شفیع جهت اعمال حق شفعه باید ثمن توافق شده را به خریدار بپردازد اما اگر ثمن معامله جهت ایراد زیان به شفیع افزایش یابد، به علت وجود سوء­نیت توافق مزبور معتبر نیست. در حقیقت می توان گفت شرط الحاقی چنانچه به گونه ای باشد که به قصد ضربه زدن به دیگری و با سوء نیت باشد، تأثیری در قرارداد نخواهد داشت.

در ادامه بخوانید : آثار عقد بیع

گردآورنده : حقوق خوانِ معراج ، خانم حدیثه شهاب

برای درخواست وکیل در تهران  با شماره تلفن ۰۹۱۲۶۰۸۹۴۱۰ تماس حاصل نمایید.

برچسب ها

نوشته های مشابه

همچنین ببینید

بستن
بستن
بستن