ارث و انحصار وراثت

شرایط ارث

شرایط ارث

در این مقاله قصد داریم ، مخاطبین عزیز را با شرایط موجود در ارث اگاه کنیم ؛ این که با حصول چه شرایطی وراث می توانند از ارث بهرمند شوند .

شرایط ارث به ۳ مورد تقسیم می شوند :

۱ / موت مورث        ۲/ وجود وارث حین موت مورث           ۳/ وجود ترکه برای متوفی

به شرح هریک از قسم های فوق بطور تفصیلی می پردازیم ::

شرط اول : موت مورث :

لاجرم در بحث ارث باید موتی در بین باشد ؛ کسی مرده باشد که هنگام مرگ او، مورث تلقی شود.

این موت یا حقیقی یا فرضی می باشد : موت فرضی مربوط به غائب مفقود الاثر می باشد = اگر مدتی از تاریخ او بگذرد که بطور معمول عادتاً چنان شخصی زنده نمی ماند و خبری از او نشود ، حکم موت فرضی با رعایت تشریفات قانونی صادر می شود ؛ یعنی مقام قضائی فرض می گیرد که وی مرده است !

نکاح زوجه منحل می شود و بعد از ۴ سال و ۱۰ روز (مدت عده) می تواند تقاضا طلاق کند و جدا شود و ماترک وی به وراث منتقل می شود .

شرط دوم : وجود وراث حین موت مورث :

در دقیقه موت مورث ، کسی که ادعای وراثت داشته باشد، باید زنده باشد تا استحقاق ارث را داشته باشد .

نکته قابل توجه این است که وجود وارث در زمان تقسیم ارث جهت استحقاق ارث ملاک نمی باشد بلکه وارث الزاماً باید در زمان فوت مورث خود زنده باشد تا مستحق سهم الارث گردد.

*گاهی وارث حی و حاضر است اما گاهی وارث حمل ویا مفقود الاثر می باشد؛ در این صورت به ترتیب ذیل قانوناً عمل می شود:

– اگر وارث در زمان موت مورث خود حاضر و زنده باشد ؛ طبق قاعده ارث ؛ مستحق سهم الارث خود می باشد.

– اگر وارث مفقود الاثر باشد : مادامی که حکم موت فرضی وی صادر نشده باشد؛ وارث زنده فرض ئمی شود و ارث می برد ؛ در این حالت سهم الارث وی را به امین واگذار کرده تا زمانی که حکم موت فرضی وی صادر شود ، آنگاه سهمی که از میت اصلی به ارث رسیده به وراث مفقود الاثر تعلق می گیرد.

اگر حکم موت فرضی مفقود الاثر قبل از موت میت صادر شود ، دیگر شامل وراث محسوب نمی شود ؛ زیرا حین موت متوفی (مورث) در قید حیات نبوده است.

حتما بخوانید:برای مشاهده مطلب ارث چیست ؟ اینجا کلیک کنید⇒ 

-اگر وارث حمل باشد : گاهی وجود ظاهر دارد ؛ یعنی مادر پا به ماه است .

                            گاهی وجود ظاهر ندارد ؛ یعنی حمل ۲ هفته ای می باشد.

حمل با جمع دو شرط استحقاق ارث دارد : اولاً نطفه اش در تاریخ موت مورث منعقد شده باشد . ثانیاً زنده هم متولد شود .

در نتیجه اگر تاریخ موت مورث نطفه اش منعقد نشده باشد یا زنده متولد نشود ، از مورث ارث نمی برد و استحقاق ارث را ندارد .

زنده متولد شدن طفل کی احراز می شود ؟!

طفل متولد شده گریه می کند ، دست و پا تکان می دهدو اگر این طور نبود ؛ به پزشک قانونی ارجاع می شود ، کالبد شکافی می شود و اگر شش طفل حتی کمی هوا گرفته باشد ؛ نشان دهنده زنده متولد شده و مستحق ارث می گردد.

در نیجه برای ارث بری طفل ؛ حیات حین ولادتش احراز لازم دارد ؛ زیرا اصلا کلی عدم حیات می باشد.

از کجا احراز کنیم ؛ نطفه اش حین الموت مورث منعقد شده است ؟!

ملاک شرع می باشد : اگر از تاریخ موت مورث الی ۱۰ ماه قمری(۹ ماه شمسی) اون حمل مورد نظر به دنیا آمد ، کشف می شود که حمل حین نطفه اش حین الموت مورث زنده بود است .

*البته امروزه با آزمایشات پیشرفته این امر قابل تصور است.

؟ سوال : در فرضی که یکی ازوراث میت حمل باشد ، در حین حال بقیه وراث موجود هستند ، آیا ما سهم الارث وارث غیر حمل را باید داد یا خیر ؟!

قانون گذار در جواب چنین سوالی ۳ فرض را مطرح کرده است .

  • اگر حمل زنده متولد شود ؛ مانع ارث همه ی وراث نسبی می شود و تقسیم ارث به عمل نمی آید .

مثال: فرضاً شخصی فوت می کند که بازماندگان وی : برادر + خواهر +زوجه حامل می باشند ؛ اگر حمل زنده متولد شود، فرزند به عنوان وارث طبقه اول درجه یک حاجب حرمانی برادر و خواهر میت می شود و اگر زنده متولد نشود؛ خواهر و برادر میت ارث می برد .

پس ارث بری خواهر و برادر میت منوط به زنده متولد شدن حمل می باشد ؛ بنابراین تا زنده متولد شدن حمل ارث تقسیم نمی شود.

 

  • اگر حمل زنده متولد بشود ؛ مانع ارث بعضی وراث نسبی می شود و تقسیم ارث به عمل نمی آید.

مثال : فرض بازماندگان میت پدر + مادر + نوه ای از یک فرزند که قبلاً مرده +زوجه حامل می باشد : اگر حمل زنده متولد شود یا خیر ، روی ارث پدر و مادر میت تأثیری ندارد .

اما روی ارث نوه تاثیر دارد: اگر حمل زنده متولد شود ، قاعده بدین شکل می باشد که فرزند مستقیم درجه ۱ طبقه اول اما نوه درجه ۲ طبقه اول می باشد و فرزند حاجب حرمانی نوه می گردد . اما اگر حمل زنده متولد نشود ، قاعدع قائم مقامی روی نوه جرا می شود.

پس دراین فرض هم تقسیم ارث به عمل نمی آید و منوط می شود به دنیا آمدن حمل مورد نظر.

حتما بخوانید:برای مشاهده مطلب موانع ارث اینجا کلیک کنید⇒ 
  • اگر حمل زنده متولد شود ؛ مانع ارث هیچ کدام از وراث نسبی نمی شود و تقسیم ارث صورت می گیرد.

مثال : میت فرزندانی دارد + زوجه حامل : اگر حمل زنده متولد شود یا خیر؛ مانع ارث بری فرزندان نمی شود و فقط روی حجم و میزان سهم الارث تأثیر دارد وگرنه هیچ یک را محروم از ارث نمی کند.

پس در این فرض تقسیم ارث صورت می گیرد ؛ منتها طبق قاعده احتیاط عمل می کنیم ؛ یعنی حصه ی حمل را به حداکثر تعیین می شود!

*نکته : اگر حمل توسط وارث دیگر سقط شود ؛ ۱- قاتل از ارث محروم می شود ۲- قانون گذار حیات او را استصحاب می کند؛ اگر حملی در نتیجه جرمی سقط شود ، در این صورت ارث می برد و به مادرش می رسد.

گفته شد: وارث حین موت مورث باید زنده باشد ؛ از جمله مباحثی که مطرح می شود ، این که ممکن است ۲ شخص متوارث از هم مرده باشد و تقدم و تأخر موت آنها نسبت به یکدیگر مشکوک باشد ؛ در این صورت یک قاعده و دو استثناء وجود دارد :

قاعده : اگر دو شخص متوارث بمیرد و تقدم و تأخر قابل احراز نباشد ؛ آنها از همدیگر ارث نمی برند ؛ زیرا طبق ماده ۸۷۷ قانون مدنی شرط وراثت زنده بودن حین موت مورث می باشد .

در این حالت امکان اعمال اصل تأخر حادث وحود ندارد زیرا قاعده ترجیح بلا مُرجَع می شود.

استثناء : ۱- موت این دو نفر در اثر هدم واقع شود.

            ۲- موت این دو نفر در اثر غرق واقع شود.

شرط سوم : وجود ترکه برای متوفی:

طبیعی است که اگر متوفی ترکه ای نداشته باشد ، ارث بردنی هم در واقع اتفاق نمی افتد .

ارث بردن حکم قانون می باشد ؛ وراث از مورث ارث می برند ولی خود ارث بردن متعلق ارث لازم دارد ، موضوع ارث لازم دارد ، وجود ترکه برای متوفی لازم است ؛ پس ترکه ای نباشد ، ارث بری هم وحود ندارد.

منظور از ماترک :

ترکه لزوماً هر مالی شامل می شود که از متوفی باقی می ماند اما هر ماترکی لزوماً موضوع ارث قرار نمی گیرد .

ماترک خالص موضوع ارث می باشد ؛ یعنی  طبق ماده ۸۶۹ قانون مدنی : پس از فوت مورث و قبل از تقسیم ارث باید دیون و حقوق وی اداء شود .

  • سقف وصیت کردن تا یک سوم اموال می باشد و مازاد بر آن اجازه وراث را لازم دارد .

نوشته ای از حقوق خوان معراج :سعیده قویدل

برای کسب مشاوره با وکلای ارث  با وکلای رهنمای معراج به شماره ۹۴۱۰-۶۰۸-۰۹۱۲ و ۴۰ ۷۹ ۹۱ ۲۵ – ۰۲۱ تماس بگیرید.

 

برچسب ها

نوشته های مشابه

همچنین ببینید

بستن
بستن
بستن